राजेश विद्रोही
माओवादी केन्द्रभित्र अचेल मूल्य र आदर्शको राजनीति छैन, हद दर्जाको अवसरवाद छ । प्रायः नेता–कार्यकर्ताको दौडधुप आफ्नो दुनो सोझ्याउनका लागि नै छ । पैसा र पदका निम्ति जे पनि गर्ने परिपाटीले संस्कारकै रूप लिएको छ । चाकडी, चाप्लुसी, गुटको राजनीति, दलाली, बार्गेनिङको प्रवृत्तिले नराम्ररी गाँजेको माओवादी केन्द्र ओरालोमा ब्रेक फेल भएको गाडीकै हालतमा पुगेको छ ।
नेता–कार्यकर्ताको जीवनशैली जनभावनासँग मेल खाने खालको छँदै छैन । उनीहरूको उठबस भ्रष्ट, तस्कर र माफियासँग हुन्छ । त्यसो नगरे अहिलेको राजनीतिक प्रतिस्पर्धा र समाजमा टिक्नै सकिँदैन भन्छन् उनीहरू । आफूलाई जे चिजको कट्टर विरोधी भन्थे, आज त्यसैलाई पछ्याउने भएका छन् ।
विचार, सिद्धान्त, नीति, मूल्य र आदर्शबाट च्युत भइसकेको माओवादी केन्द्र यस्तो हालतमा पुगिसकेको छ कि उसलाई ‘माओवादी’ शब्द नै बोझ बनिसकेको छ । पार्टीका नेता–कार्यकर्ता ‘माओवादी’ बाट छिटोभन्दा छिटो सम्बन्धविच्छेद गर्न आतुर छन् । उनीहरूले चलाएको ‘जनतासँग माओवादी अभियान’ भुक्तभोगी जनताका लागि नाटकै भएको छ ।
विचार, सिद्धान्त, मूल्य, निष्ठा, आदर्शलाई पुनर्जीवित गराउने, कोर्स करेक्सन गर्ने, विगतका कमजोरीहरूको निर्मम समीक्षा गरेर आत्मालोचित हुँदै मूल नेतृत्व रूपान्तरण नहुने हो भने यस्ता सयौं अभियान चलाए पनि माओवादी केन्द्रको पतनलाई कसैले रोक्न सक्दैन । यो विषय नेतृत्वले मज्जाले बुझेको छ । त्यसैले एकल नेतृत्वलाई निरन्तरता दिइरहिएको छ । र, आफू टिकिरहन विभिन्न हाँगाबिँगा समाइरहेको छ ।
जुन राजनीतिक पार्टीमा विचार, सिद्धान्त, निष्ठा र आदर्श सकिन्छ, त्यसको हैसियत ‘बिचौलिया’ को भन्दा माथि हुँदैन । अहिले माओवादी केन्द्रको जेमा पनि तीव्र बिचौलियाकरण भइरहेको छ । हैसियतअनुसारका बिचौलियाहरू पार्टीभित्र जन्मिरहेका छन् । के यस्तो अवस्थामा माओवादी केन्द्रभित्र फेरि विचार, सिद्धान्त, मूल्यसहितको निष्ठा र आदर्श पुनर्जीवित हुने सम्भावना छ ? के विगतका कमजोरीको समीक्षा गर्दै राजनीतिक कोर्स करेक्सन गर्न नेतृत्व तयार छ ? यी प्रश्नको आशावादी जवाफ माओवादी केन्द्रका कुनै पनि नेता–कार्यकर्तासँग छैन । हनुमान मानसिकताले ग्रस्त पार्टीपंक्तिले आफूलाई गलत लागे पनि गलत विचार, राजनीति र प्रवृत्तिको खुलेर आलोचना गर्न सक्दैन । मनभित्रै पालेर बस्न अभ्यासरत छ । किनभने हिजोको जस्तो खरो आलोचना गरे सुख छैन । भ्रष्टीकरणले माओवादी केन्द्रभित्र आलोचनात्मक चेत मरिसकेको छ ।
प्रचण्डले गरेका गल्तीमा त कसैले पनि औंला उठाउने साहस गर्नै सक्दैन । पार्टीभित्र आफूलाई युवा भन्नेहरू पनि प्रचण्डको भजनमण्डलीमा परिणत भइसकेका छन् । माओवादी स्वत्वसहितको राजनीति गर्नै नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेको छ । कांग्रेस–एमालेको फेरो समाउन नपाउने हो भने उसले आफ्नो अस्तित्वको रक्षा पनि गर्न सक्दैन । आफ्नो अस्तित्वरक्षा र आत्मरक्षाका लागि ‘आत्मसमर्पण’ अब माओवादीको बाध्यता बनिसकेको छ । यसर्थ गठबन्धन र समाजवादी मोर्चाको बैसाखी सबैका लागि सहारा साबित भएको छ ।
माओवादी केन्द्रका नेता–कार्यकर्तालाई भित्रैदेखि महसुस भएको छ कि, जनतालाई आशावादी बनाउने र नयाँ सम्भावना देखाउने कुनै पनि परिवर्तनकारी एजेण्डा आफूहरूसँग छैन । जनयुद्धताका गरेका कुनै वाचाहरू पूरा भएका छैनन् । जनयुद्धमा भएको ठूलो बलिदान र भौतिक क्षतिको औचित्य साबित गर्न सकेका छैनन् । चौतर्फी प्रश्नले घेरिएको छ माओवादी केन्द्र । तर ऊसँग जनतालाई चित्त बुझाउन सक्ने कुनै जवाफ छैन । पार्टी स्थापनाकालदेखि उठाउँदै आएको राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविकाका सवाललाई सडकमै अलपत्र छाडेर माओवादी केन्द्र संसद् र सिंहदरबार छिर्यो । परिणामतः आज उसलाई आफैंले बनाएको इतिहास घाँडो बन्न पुगेको छ । अब आफ्नो पहिचान लुकाउँदा पो अस्तित्वको रक्षा हुन सक्छ कि भन्ने अन्तिम कसरतमा पार्टी नेतृत्व लागिपरेको छ ।
‘जनतासँग माओवादी अभियान’ आफ्ना नेता–कार्यकर्ता रिझाउने र टिकाउने उपायबाहेक केही होइन । पार्टीका नीति, नियम र कामकारबाही पालना गर्ने भनेको तल्लो स्तरको कार्यकर्ता र संगठनले मात्र हो, नेतृत्वले होइन । नेतृत्वले त आफैंले बनाएका नियमको पटकपटक धज्जी उडाएको छ । पालुङटार, धोबीघाटदेखि भैंसी पूजा र गेरुवस्त्र धारणसम्म, माओवादीको एमालेकरणबाट माओवादी आज कहाँ छ भनेर छर्लङ्ग भइसकेको छ । प्रचण्डसँगै सती जान तयार नेता–कार्यकर्ताको लाम देख्दा भने उदेक लाग्छ ।
जनताबीच जान र जनतासँग सम्बन्ध बलियो बनाउन खोज्नु सकारात्मक विषय हो । तर, माओवादी केन्द्रको यो अभियानले जनताको आधारभूत जीवनमा के परिवर्तन ल्याउँछ ? जवाफ उनीहरूसँगै छैन । बरु यो अभियानका नाममा राज्यस्रोतको चरम दुरुपयोग भएको छ । सबै दलले जनताका गाँस, बास, कपास, स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, र सुरक्षाजस्ता आवश्यकताका विषयमा झूटा आश्वासन बाँडेर खेलबाड गरेका छन् ।
माओवादी केन्द्रले पनि त्यही काम मात्र गर्यो । बरु शान्तिप्रक्रियामा आएपछि पार्टीका नेता–कार्यकर्ताले केकति धनसम्पत्ति जम्मा पारे, त्यसको खोज–अनुसन्धान गर्ने र जनताबीच सार्वजनिक गर्ने साहस गरे माओवादीप्रति जनदृष्टि फेरिन सक्छ ।
